Ayetlerin Nüzul Sebeplerini Bilmenin Kur'ân-ı Kerim’i Anlamaya Katkısı


Nüzul ortamını müşahedeyle, sahâbenin Kur’an’ın indiği dönemde yaşamış olmalarının, kendilerine sağladığı her türlü bilgi, tecrübe ve gözlemleri kastedilmektedir. Sahâbîlerin cahilî kültürel yapıyı bilmeleri, o devirdeki dinî anlayıştan haberdar olmaları ve dinlerinin pratikleri konusunda fikir sahibi olmaları, onlara Kur’an’ın bazı kelimelerinin medlullerini anlama imkânını sağlamaktaydı. Rasûlullah zamanında insanlar ona sorular soruyorlar veya bir olay üzerine, hükmü açıklayıcı mahiyette ayetler nâzil oluyordu. Kur’an’ın anlaşılmasına yardımcı olan bu durum, daha sonraları “Esbabu’n-Nüzul” olarak adlandırılan bir bilgi alanı olacaktır. Bu bilgiye en iyi vakıf olan insanlar, vahyin nüzul sürecinde olayların içinde bulunan ve Hz. Peygamberle beraber olan sahâbedir. Dolayısıyla, vahiy ortamında hazır bulunmaları onlara Kur’an’ı anlama konusunda bir üstünlük sağlıyordu.

Nüzul ortamını müşahede etmenin sahâbeye sağlamış olduğu avantajı daha iyi anlamak ve nüzul ortamını göz önünde somutlaştırmak için şöyle bir şema çizebiliriz :

Yukarıdaki şemada da görüldüğü gibi sahâbe, hakkında vahiy inen olaylara, mü’min olarak tanıklık eden insanlardır. Kur’an bir defada inen kurgulanmış bir kitap değildir. Yirmi küsur yıllık bir süreç içerisinde parça parça nâzil olmak suretiyle tamamlanmış ve bu sebeple Kur’an-ı Kerim, bir defada nâzil olmadığı gibi, yazılı metinlerin düzeniyle; giriş, gelişme ve sonuç şeklinde de kompoze edilmemiştir. “Metin kurgusu, birbiriyle irtibatlı fakat müstakil pasajlar halinde olup ayetler farklı zamanlarda, farklı mekânlarda, farklı konularda ve farklı topluluklara hitaben nâzil olmuştur.” Farklı zaman ve topluluklardaki farklı olaylara çözüm sunan ilahî vahyin anlaşılmasına katkı sağlayan esbab-ı nüzul; “nüzul zamanı/ortamı içinde olup biten Kur’an-ı Kerim – insan (Hz. Peygamber, sahâbe ve diğer insanlar) arasındaki iletişim/eğitim sürecini gösteren dondurulmuş, resmedilmiş olaylardır.”

Nüzul sebepleri bilinmeden Kur’an’daki birçok konu, tam anlamıyla kavranamaz. Belirli bir konuyu açıklığa kavuşturan sosyal, tarihsel veya diğer şartlar bilinmelidir. Çünkü Kur’an’ın tümü bir anda tamamlanmış bir kitap olarak gelmemiştir. Özellikle de ahkâma ve ahlâka dair ayetlerin çoğu, sebeb-i nüzul denen vesilelerle inmiştir. Sahâbe bu olayları bizzat yaşamış ve olayların merkezinde bulunmuştur. Haliyle, olayların odağında bulunan bu insanlar sahip oldukları bağlam bilgisi sebebiyle Kur’an-ı Kerim’i çok daha iyi anlıyorlardı.

Ayetlerin nüzul sebebi nasların sosyal bağlamından başka bir şey değildir. Bu sosyal bağlamın içinde bulunan sahâbenin Hz. Peygamberle sohbetleri uzun olmuş ve bu dönemde gelen ayetlerin geliş sebeplerini müşahede etmişlerdir. Onlar, vahyin ne zaman, nasıl geldiğini, Cebrail’in geldiğinde Rasûlullahın fizikî yapısında meydana gelen değişiklikleri, -peygamberden bir açıklama gelmemesine rağmen- ayetlerdeki Mekkîlik ve Medenîlik olaylarını bilen insanlardır. Olaylara ve vahye şahit olan sahâbe, başkalarının bilmediğini böylece biliyordu. Örneğin, Rasûlullah abdest alsa sahâbe onun nasıl abdest aldığını görür ve öylece abdest alır, gördükleri gibi amel ederdi. Namaz kıldığını gördüklerinde kendileri de aynen onun gibi kılarlardı. Çünkü sahâbîler, “Kur’an’ın en doğru bir şekilde anlaşıldığı ve en güzel bir şekilde uygulandığı bir çağda yaşamışlardır. Kur’an onlar hakkında inmiş ve onların hayatında pratiğe dönüşmüştür.” Kur’an’ın nüzul ortamına bu kadar yakın olan sahâbenin, bu ortamı bilmekten ve bu ortama tanıklık etmekten elde ettiği bazı faydalar olduğunu daha evvel zikretmiştik. Nüzul ortamında bulunamayan daha sonraki nesillerin de Kur’an’ı daha iyi anlayabilmeleri için Kur’an’ın iniş ortamını ve olayların bağlamlarını bilmeleri onlara birçok faydalar sağlar. Bu faydaları şöyle ifade etmek mümkündür:

1. Nüzul ortamını bilen bir insan, Kur’an’ın kurgulanmış bir kitap olmayıp, olayların seyrine göre ilahî iradenin bir müdahalesi olduğu kanaatine varacaktır. Çünkü Kur’an, Hz. Peygambere vefatı öncesine kadar devamlı surette nâzil olmuştur. Bu süreç yaklaşık yirmi üç yıldır.

2. Kur’an’ın canlı bir hayata hitap ettiği, nüzul ortamını bilmekle zihinlerde kararlılık kazanacaktır. Örneğin, Kur’an-ı Kerim’deki şu ayet inmeye başlıyor: “İnsanlardan yerlerinde oturanlarla, mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler bir değildir...” Abdullah b. Ümmü Mektum, Hz. Peygambere özründen dolayı cihad edemediğini söyleyip şikayette bulununca, “Özürsüz olarak evlerinde oturanlar” ı istisna eden ayet nâzil olmuştur. Olaylara birebir çözüm sunulması Kur’an’ın canlı bir topluma indiğini göstermektedir. Bu durum ancak nüzul ortamını tanımakla bilinebilir.

3. Nüzul ortamını tanımak, kişiye Kur’an’ı anlama konusunda bir güven kazandıracaktır. İnsanın ictihadî yeteneklerinin artmasına vesile olur. Olaylara cevap mahiyetinde gelen vahiylere şahit olan Hz. Ali ve Abdullah b. Mes’ud gibi sahâbeler, “Hangi ayetin nerede ve kim hakkında indiğini” bilecek kadar maharet sahibi olmuşlardır. Bunun neticesi olarak da ictihadî yetenek elde edip, Kur’an konusunda en cesaretli konuşan seçkin insanların arasına girmişlerdir.

4. Nüzul ortamını müşahede eden insan ayetlerdeki nasih ve mensuh, mutlak ve mukayyed olma durumlarına vakıf olacaktır. Hz. Peygamber, Cebrail’e her Ramazan’da kendisine gelen vahiyleri arzederdi. Vefat senesi ise iki kere arzetmiştir. Bu arzda bulunanlardan Abdullah b. Mes’ud, Kur’an’ın son arzına şehadet etmek suretiyle, içerisindeki nasih-mensuh olayının olup olmadığına da tanıklık etmiştir.

5. Nüzul ortamını bilmek, ayetlerdeki kapalılıkları çözmeye yardımcı olacaktır. Sahâbe, Hz. Peygambere arkadaşlık etmek, ondan te’vil ve tenzil ilmini işitmek suretiyle Kur’an’daki kapalı noktaları çözebilecek bir seviyeye gelmiştir. “Kur’an okunduğu zaman onu dikkatlice dinleyiniz...” ayetini dinleyen bir insan, bu ayeti sadece Kur’an okunurken susmaya hamledebilir. Ebû Hureyre (ö: 58/677), “İnsanlar İslâm’ın başlangıç döneminde namazda konuşuyorlardı. Bu ayet namazda konuşmayı yasaklamak için indirildi.” demiştir. Böyle bir ayetin nüzul ortamında bulunan kimse, ayetten, önce asıl maksadı anlar, ictihadî olarak ise başka sonuçlara da varabilir.

Nüzul ortamını ve sebebini bilmek Kur’an’ın anlaşılmasına yardımcı olan önemli bir sebeptir. Sahâbe bu ortamı hem gözetleyen hem de yaşamak suretiyle, tarihi yapan insanlardır. Onların, nüzul ortamını müşahedeleri öyle ileri bir noktaya varmıştı ki, meleğin zaman zaman insan suretinde gelişine bile tanıklık etmekteydiler.

Nüzul ortamını yaşayan sahâbede sahih bir ilim, mükemmel bir anlayış ve salih bir amel meydana gelmiştir. Özellikle de sahâbenin âlimleri ve büyükleri bu konuda çok önde idiler. Raşid halifeler ve Abdullah b .Mes’ud nüzul ortamı bilgisine en çok sahip olan sahâbîlerdiler. Nüzul ortamını bilmemek ihtilaflı konularda şüpheler meydana getirir. İbn Abbas, Hz. Ömer’in kendisine ihtilafla ilgili sorduğu; “Bu ümmet ki, peygamberi bir iken nasıl olurda ayrılığa düşerler?” sorusuna şu cevabı vermiştir: “Ey mü’minlerin emiri! Kur’an bize indirildi. Biz onu okuduk ve indiği gibi hayatımıza kattık. Fakat bizden sonra bazı kavimler gelecek, Kur’an’ı okuyacaklar ama hangi sebeple indirildiğini bilmeyecekler. Konuyla ilgili görüş beyan edecekler ve görüşlerinde ayrılığa düşecekler. Sonra da ihtilafları sebebiyle birbirleriyle savaşacaklardır.” Her ne kadar İslâm düşünce tarihinde fikir ayrılıklarına bağlı fiilî savaşlar meydana gelmese de Kur’an etrafında oluşan derin düşünce ayrılıkları olmuştur. Bu derin ihtilafların temelinde yatan en büyük etken, metodoloji/usul eksikliğidir. Nüzul ortamını müşahede bilgisi olan “esbab-ı nüzul/ayetlerin iniş sebebi ilmi” de bir usul konusudur. Sonraki nesillerden daha iyi bilgiye sahip olan;olayların kahramanları sahâbenin bu hususlardaki sahih kaynaklardan bizlere kadar gelen bilgilerine müracaat etmek, Kur’an’ı daha iyi anlamamıza mutlak bir katkı sağlar.


mehmet sürmeli hocanın kitapları

hocam selamün aleyküm... öğrencilerinizin ve sizi tanıyıp sevenlerin, kitaplarınızı okuyanların yorumlarını okudum.
bende kitaplarınızı okumak istiyorum. nasıl tedarik edebilirim.
hatice başkonak
ulusoy çeşme limanı
çeşme/izmir

hazireti isa

hazireti isa aleyselemın tekrar geleceği yalnız hadislerde var peki kuranıkerimde

mehmet sürmeli

selamun aleykum hocam bende imam hatibin öğrencilerinden bir tanesiyim sizn kitaplarınızın okunmasını herkese tavsiye ediyorum ve sizim bir ilim deryası olduğunuzu düşünüyorum ayrıca bir sözünüzü çok seviyorum %99 müslümanım diyen biri %100 kafirdir sözünüz çok anlamlı allaha emanet olun tüm imam hatipliler selam

yok

selamun aleyküm hocam bende imam hatibin öğrencilerinden biriyim allah sizden razı olsun herkese tavsiyem sizin kitaplarından bol bol faydalansınlar çünkü siz bir ilim deryasısınız allaha emanet olun

selamun aleykum mehmet

selamun aleykum mehmet sürmeli hocam bende sizin 12-b sınıfınızın öğrencilerinden biriyim benımde bu sene okulum bitecek allah nasip ederse bende sizin eğitiminizden okul bittikten sonrada faydalanmak istiyorum hocam ALLAH sizden razı olsun herkese sizin yazdığınız kitapları okumalarını tavsiye ederim çünkü siz bir ilim deryasısınız

sözün bittiği yer... sürmeli hocam

mehmet hocamdan ALLAH RAZI OLSUN.benim bu sene onunla geçireceğim son senem.o okuldan ayrılırken üzüleceğim tek şey mehmet sürmeli hocamı bir daha göremem olacak ama ben sırf ondan dolayı gitmeyi düşünüyorum.sohbetlerine katılcam inşaalah ALLAH onu başımızdan eksik etmesin.canını ver dese onun için veririm okadar yani.çünkü o bana öle bişe dese bile sorgu sualsiz yaparım.çünkü onun öyle demesinde bile bir hikmet vardır.çünkü her yaptığı ve her söylediği şeylerin altında bir hikmet yatıyo.sürmeli hocam benim......

mehmet sürmeli hocamızdan

mehmet sürmeli hocamızdan ALLAH RAZI OLSUNNNNNNNNNNNN.NE Diyebilirim ki onun hakkında o kelimelere dökülecek biri değil.onu anlatamam. kendisini çokkk seviyorum.

yüz yılın alimi dr. mehmet sürmeli

s.a mehmet sürmelinin şu ana kadar kendisinin hediye etmiş olduğu 3 eserini okudum.gerçekten mükemmelin ötesinde eser ortaya çıkardı.böylesine önemli ve büyük bir zatın eserlerini herkese öneririm.islam yolunda ilerlemek isteyen varsa bu alimin yolundan yürüsün.hocam allaha emanet olun sizi çok ama çok seviyorummmmm.dahiliğiniz devamını bekliyoruz.kendinize çokkkkk iyi bakın.siz islam alemine lazımsınız.

yok böyle bişey ya mehmet

yok böyle bişey ya mehmet sürmeli bizim şu anda eğitimini aldığımız mükemmel bir hoca.tefsir derslerimize giriyor.onu ilk gördüğümüzde hepimiz bir anda bağlandık.bizim sınıf hocayı çok seviyor.aslında sadece doktaralık değil doçent profesörlüğü de alması gereken biri ama niye vermiyorlar onu anlayamadım.biz böyle hocalar istiyoruz hayatımızda böyle hocalar olduktan sonra bize hiçbirşey olmaz.biz imam hatipli olrak böyle hocalara sırtımızı dayanırsak ne mutlu bize.ben ce kimse mehmet sürmeli hocamızın peşini bırakmasın.çünkü benim de peşini bırakmaya hiç niyetim yok.böyle şans 40 yılda bir gelir ayağimiza.hocam eğer okuyorsanız bu yorumu bilin ki ALLAH nasib eder de ilahiyATA girersem yine de sizden aldığım eğitimimi bırakmamayı düşüünüyorum.allaha emanet olun hocam.

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizli tutulacak ve açıkta gösterilmeyecektir.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd><b><img>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

DOĞRULAMA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Resimde gördüğün harfleri sırayla yaz
Google
 

Anket

Sinema ve dizilerin islami yaklaşımını nasıl buluyorsunuz?:

Sünnet . islam . iman . Kur'an-ı Kerim . kıyamet alametleri . Din ve Inanc . Ehli Sünnet . Mehdi . Hadis . Dört incil . Mezhep . cennet . Hıristiyanlık . eshab-ı kiram . tevhid . iman esasları . cinler . Hıristiyanlar . mezhepsizler . cehennem . küfür . ehli sünnet alimleri . ehli sünnet itikadı . mezhepler . amel . isa'nın gökten inmesi . Mehdi'nin çıkış alametleri . ahir zaman . din tahripçileri . eshaba dil uzatmak . islam düşmanları . mezhepsizlik . islam alimleri . incillerdeki çelişkiler . peygamberler . cennetlikler . mümin . sapık fırkalar . hak mezhepler . eshabı kötülemek . eshabı kiramı sevmek . kader . Sinoptik inciller . Hz. isa'nın mucizeleri . mezhebe uymak . eshabı hayırla anmak . Allah'ın sıfatları . Kitab-ı Mukaddes . Hıristiyan inancı . inanç . incil . vehhabilik . ehli sünnet vel cemaat . hadisi şerifler . Yeni Ahid . Muharref inciller . cin . ahiret günü . Müminler . eshabı kiramın üstünlükleri . peygamberimiz . Hıristiyan dünyası . vaaz ve nasihatleri . çarmıha gerilmesi olayı . Kuran ayetleri . Mehdi’nin ortaya çıkışı . islam'ın hakimiyeti . PKK . Ermeni Sorunu . din düşmanları . şirk . ilim . ehli sünnet yolu . Kuran . kadere iman . Yahudiler . tahrifat . Yuhanna incili . Allah'a iman . Misyonerler . mirac . ashaba muhabbet . ashab . müslümanlık . mezhep imamları . itikad . Hz. isa'nın sözleri . hadisler . iman etmek . Ehli sünnet mezhebi . irade . kıyamet günü . hesap günü . kaza . hayırlı amel . Tutku filmi . insanların hayırlısı . eshabı kiramın fazileti .

Son yorumlar